Падтрымаць каманду Люстэрка
Беларусы на вайне
Читать по-русски


У пачатку тыдня Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з міністрам аховы здароўя і падчас размовы з ім расказаў пра тое, як выратаваў фактычна памерлага чалавека (у яго ўласнай інтэрпрэтацыі — «выцягнуў з морга»). Пазней сюжэт пра гэты эпізод нават падрыхтавалі на дзяржаўным ТБ: у матэрыяле падрабязна расказалі пра жанчыну, якую «ўваскрэсіў» палітык. Гэта далёка не першы выпадак прыпісвання Лукашэнку нейкіх цудатворных здольнасцяў — апошнім часам падобныя па сутнасці паведамленні з’яўляюцца нярэдка. Мы ўспомнілі некалькі прыкладаў.

Уваскрашэнне

Самы свежы прыклад цудаў ад Лукашэнкі, які разышоўся ў дзяржСМІ, — тое самае «ўваскрашэнне» вырачанай вяскоўкі. Пра яго палітык расказаў 5 снежня на сустрэчы з кіраўніком Міністэрства аховы здароўя Дзмітрыем Піневічам. Гаворка тады ішла пра жанчыну, якая трапіла ў бальніцу ў Шклоўскім раёне і, паводле Лукашэнкі, знаходзілася пры смерці.

«Знаходзячыся чарговым разам у вёсцы, працуючы там, [чую] па вёсцы бяжыць мужык і крычыць гвалтам, вымаўляючы маё імя і імя па бацьку. Я кажу: „Паглядзіце, што чалавек хоча“. Падышлі да яго, перадаюць ліст: „Аляксандр Рыгоравіч, ратуйце ці то маю жонку, ці то жанчыну — усё роўна, чалавека“. Дзе? Што? У шклоўскай бальніцы. Як я цяпер кажу, практычна ў моргу, апошнія хвіліны жыве. Натуральна, я не мог не адрэагаваць. Паслаў туды свайго доктара, прыязджаюць: „Так, прагноз несуцяшальны. Фактычна памерла“. Я кажу: „Займайцеся“. Перавезлі ў Магілёў. Кожны фактычна вечар мне дакладвалі стан чалавека — асацыяльнага чалавека, але ўсё роўна чалавека, для мяне гэта чалавек», — сказаў Лукашэнка.

Далейшы ход падзей, паводле версіі палітыка, выглядаў так: «У шклоўскай бальніцы я яе практычна выцягнуў з морга. Сёння яна адключаная ад апарата ШВЛ. Дынаміка, кажуць, дай бог, каб так і далей было, нядрэнная».

На наступны дзень дзяржаўны тэлеканал АНТ паказаў сюжэт, у якім раскрыў падрабязнасці гісторыі. Аказалася, што 53-гадовую жанчыну прааперавалі з нагоды… вострага апендыцыту. У бальніцу Шклова яе прывезлі на хуткай, пасля чаго пацыентка трапіла ў рэанімацыю.

«Стан заставаўся стабільна цяжкім, — расказваў у сюжэце галоўны ўрач раённай бальніцы Сяргей Новікаў. — Яна знаходзілася пад кругласутачным наглядам медперсаналу, прыцягваліся для аказання медыцынскай дапамогі абласныя спецыялісты».

«Букет розных у тым ліку і хранічных захворванняў, з якімі даставілі жанчыну, паставіў лактароў у тупік, — тлумачыла аўтарка сюжэту. — Магчымасці вычарпалі сябе. Пацыентка чэзла на вачах. Родныя панікавалі і хапаліся за любую магчымасць выратаваць блізкага чалавека».

Пасля гэтага і адбыўся эпізод, пра які расказаў Лукашэнка. Якіх-кольвек падрабязнасцяў пра «асацыяльнасць» жанчыны, пра што казаў палітык, у фільме не раскрылі. Як і не растлумачылі, чаму на ўзроўні раённай бальніцы не могуць кампетэнтна аказаць дапамогу пацыенту са, здавалася б, не самым страшным дыягназам, а таксама чаму рашэнне пра транспартаванне ў абласную бальніцу неабходна было прымаць на ўзроўні Лукашэнкі.

Было «ўваскрашэнне» канчатковым ці сітуацыя можа запатрабаваць чарговых умяшанняў з боку Лукашэнкі, пакуль незразумела: паводле словаў загадчыка аддзялення анестэзіялогіі і рэанімацыі Магілёўскай абласной клінічнай бальніцы Валерыя Пячэрскага, у працэсе лячэння і кансультацый з рэспубліканскімі спецыялістамі дактарам удалося зняць пацыентку з ШВЛ, але пакуль жанчына застаецца слабай. Яе стан — цяжкі стабільны.

Ацаленне хворых

Мяркуючы з запэўненняў прапаганды, Аляксандру Лукашэнку даступная і крыху менш дзіўная (але не менш важная) здольнасць ацалення яшчэ жывых людзей. Асабліва моцна гэта праявілася восенню мінулага года, калі палітык выправіўся ў рэйд па беларускіх бальніцах, у якіх ляжалі пацыенты з COVID-19. Ён з’яўляўся ў чырвоных зонах, кантактаваў з хворымі і абяцаў ім хуткае выздараўленне.

Але лекаваннем некаторых беларусаў палітык займаўся і асабіста. Так, у кастрычніку 2021-га стала вядома, што Лукашэнка займаўся здароўем уласнага прэс-сакратара — Наталлі Эйсмант. Жанчына, якую падазраюць у датычнасці да гібелі Рамана Бандарэнкі, хварэла на каранавірус усяго некалькі дзён, але, імаверна, прахварэла б больш, бо легла ў бальніцу. Аднак Лукашэнка асабіста папрасіў галоўнага ўрача выпісаць яе адтуль, каб яна далечвалася дома.

Фото: Reuters
Наталля Эйсмант. Фота: Reuters

«Прэс-сакратар ў мяне хварэла два з паловай дні. У бальніцы, я маю на ўвазе. А потым я папрасіў галоўнага ўрача, каб яе адтуль выгналі. А ён кажа: „Яна плюсуе“ (магчыма, маецца на ўвазе станоўчы вынік тэсту на каранавірус. — Заўв. рэд.). Нічога, — кажу, — дойдзе дома. Яна праз дзень мінусаваць пачала, таму што яна не ў бальніцы валялася. А па тэрыторыі хадзіла і паветрам дыхала. Два з паловай дні — яшчэ праз два дні на працу выйшла», — расказваў Лукашэнка.

Гэты факт пацвердзіла і сама Эйсмант. «Ён сачыў за ходам маёй хваробы. У першую чаргу каб разумець тэндэнцыі, разумець паводзіны цяперашняга штаму, які цяпер цыркулюе, — сказала яна. — Вострая фаза доўжылася літаральна некалькі дзён. <…> Таму, вядома, тая фаза, што патрабуе знаходжання ў бальніцы, самая вострая фаза, доўжылася літаральна 2−2,5 дні. Пасля гэтага, калі стала значна лягчэй (вы разумееце, дома дапамагаюць і сцены, вельмі хацелася дадому), вядома, калі гэта было магчыма, дактары мяне ўжо з бальніцы выпусцілі».

Дарэчы, у той жа дзень Лукашэнка расказаў і пра тое, як вывучае медыцыну і як сабе яе ўяўляе — на прыкладзе тэнісісткі Арыны Сабаленка: «Сабаленка Арына. Яна закавідзіла ну, напэўна, паўтара тыдня таму, — сказаў палітык. — Думаю, паназіраю, у яе ж выніковы турнір (цяпер выніковы тэнісны турнір, дзе восем найлепшых спартсменак выступаюць), думаю, як жа яна будзе выступаць. Яна сёння ўжо паехала на Кубак Крамля ў Маскву. Заўтра, па-мойму, у яе будзе матч. Чаму яна так лёгка, без бальніцы перанесла гэта? Таму што ў яе лёгкія як кавальскія мяхі працуюць. Таму што яна ўвесь час у напружанні. У яе ў тонусе лёгкія».

А раней, у 2020 годзе, Лукашэнка намякаў на цудадзейныя ўласцівасці яго крыві. За некалькі дзён да прэзідэнцкіх выбараў ён прымаў у сябе медыкаў і заявіў тагачаснаму міністру аховы здароўя Уладзіміру Караніку наступнае: «Пакуль тут келіхі [з шампанскім] раздаюць. Паколькі мне давялося гэтую бяду [каранавірус] перанесці, ведаеш, пра што я падумаў? Ты ж мяне ў гэты залаты фонд запішаш? Калі здаюць кроў, плазму, каб лячыць людзей. Ты вазьмі гэтую плазму, увядзі гэтую кроў апазіцыянерам па кроплі. Самы просты спосаб павярнуць іх у бок дзяржавы, у мой бок. Таму я публічна пра гэта кажу, каб усе апазіцыянеры па кроплі крыві атрымалі. Яны не адмовяцца. Ты ж разумееш, калі ў рэанімацыю трапляеш, не глядзіш, якая група крыві. Абы выжыць».

Пра тое, ці выкарыстоўвалася такая практыка ў беларускай ахове здароўя і хто атрымаў менавіта плазму Лукашэнкі, пазней не паведамлялася.

Прарочыя сны

Было б дзіўна, калі б да згаданых вышэй здольнасцяў Лукашэнкі не дадалася і магчымасць прадказваць будучыню ў сне. Самае яскравая праява апошняга часу — гісторыя з ураджаем збожжавых, якая адбылася сёлета ў жніўні.

Тады, наведваючы Гродзенскую вобласць, Лукашэнка інспектаваў прадпрыемствы сферы сельскай гаспадаркі і шмат разважаў пра перспектывы па намалоце сёлета. А потым раптам прызнаўся, што меркаваная выніковая лічба ўраджаю збожжавых каласавых сёлета яму нават прыснілася: «Я ноччу ў сне бачу 8 млн 200 тысяч тон. Сапраўды ў сне. Чамусьці лічба гэтая».

Александр Лукашенко во время посещения производственного кооператива имени В.И. Кремко в Гродненском районе, 18 августа 2022 года. Фото: пресс-служба Лукашенко
Аляксандр Лукашэнка падчас наведвання вытворчага кааператыва імя В. І. Крамко ў Гродзенскім раёне, 18 жніўня 2022 года. Фота: прэс-служба Лукашэнкі

Менавіта гэтая лічба стала асновай для прагнозаў Лукашэнкі па агульным ураджаі збожжа. Ён выказаў здагадку, што калі збожжавыя каласавыя сапраўды дадуць 8,2 млн тон, то да гэтага трэба дадаць яшчэ рапс і кукурузу — у суме ўсё мусіла даць 9 млн тон. «І плюс мільёна паўтара кукурузы трэба ўзяць», — працягнуў падлікі Лукашэнка.

Было б дзіўна, калі б сон не стаў явай. Ужо да канца месяца стала вядома, што планка ў 8 мільёнаў тон збожжавых пераадоленая. А ў канцы кастрычніка на форуме «Беларусь малочная» міністр сельскай гаспадаркі і харчавання Ігар Брыло расказаў, што да таго моманту было намалочана 9,8 млн т збожжа з улікам рапсу — прыкладна так, як і разлічваў Лукашэнка. Агульны ж ураджай у Беларусі кіраўнік Мінсельгасхарчу прагназаваў на ўзроўні рэкордных 11 мільёнаў тон — зноў жа, амаль дакладна паводле прарочага сну і заснаваных на ім падлікаў.

Прагнозны паказчык у 10,5 мільёна тон пройдзены, заяўляў у сярэдзіне лістапада і сам Лукашэнка. Аналагічную лічбу (праўда, яна ўсё ж недацягнула да 11 мільёнаў тон) публікаваў праз пару дзён і Мінсельгасхарч. А вось Белстат ацэньвае поспехі аграрыяў інакш: паводле яго, на 1 лістапада было намалочана менш за 9 млн тон збожжавых і рапсу.

Прадбачанне

Акрамя прарочых сноў у арсенале Лукашэнкі, мяркуючы па ўсім, ёсць і звычайнае прадбачанне, якім ён карыстаецца, знаходзячыся ў свядомасці. Гэтай яго суперздольнасці прысвяцілі цэлы сюжэт у праграме «Галоўны эфір» на дзяржаўным тэлеканале «Беларусь 1». Сюжэт так і называецца: «Лукашэнка ўсё прадбачыў».

У 15-хвілінным сюжэце прыводзяцца разнастайныя і часцяком неканкрэтныя выказванні Лукашэнкі на тэму пашырэння NATO на ўсход, тлятворнага ўплыву Захаду, моўнай палітыкі кіеўскіх уладаў, фашызму і нацызму і іншых тэмаў, якія можна звязаць з вайной ва Украіне.

«Адна з прычын [вайны на Данбасе] - моўная палітыка. Ну навошта было, прыйшоўшы да ўлады, забараняць рускую мову і ў гэтым плане ціснуць на рускамоўнае насельніцтва? Бо гэта больш чым палова Украіны, а, напэўна, і ўсе на рускай мове, як і ў нас, размаўляюць», — прыводзіцца ў сюжэце выказванне Лукашэнкі ў сакавіку 2014 года. Праўда, пра тое, што рускую мову ва Украіне ніхто не забараняў, аўтары сюжэту так і не згадалі.

«Паступальнае спаўзанне Украіны да прорвы было відавочным, — кажа закадравы голас у сюжэце, — Аляксандр Лукашэнка выразна казаў пра гэта не проста кожны год, а некалькі разоў штогод восем гадоў запар. Ёсць цікавая заканамернасць: досвед перамагае напор. Палітык з дваццацігадовым стажам разумее значна больш, чым пачатковец-пяцігодка. А ўжо калі гаварыць пра прагнозы, то Аляксандр Рыгоравіч любому тут можа даць фору. <…> І тым больш дзіўна бачыць, як вецер гісторыі проста на нашых вачах расстаўляе ўсё на свае месцы, даючы падказку, хто рэальны палітык, а хто — усяго толькі фігура ў чужой гульні».

Александр Лукашенко и Владимир Путин на встрече в Сочи. 26 сентября 2022 года. Фото: Reuters
Аляксандр Лукашэнка і Уладзімір Пуцін на сустрэчы ў Сочы, 26 верасня 2022 года. Фота Reuters

Магчыма, адказ на пытанне пра фігуры ў чужой гульні аўтарам дапамог бы знайсці анонс, размешчаны 23 лютага ў набліжаным да прэс-службы Лукашэнкі тэлеграм-канале «Пул первого». Тады канал абяцаў на наступны дзень вялікую сустрэчу палітыка з журналістамі, якую мусілі доўга абмяркоўваць. «Пул вангуе: гэта будзе мегацікава. Падрыхтуйцеся ўвесь дзень сачыць за навінавымі стужкамі», — напісалі аўтары канала і таксама прадэманстравалі здольнасць да прадбачання: 24 лютага за навінавымі стужкамі сапраўды сачыў увесь свет, бо пачалася тая самая вайна ва Украіне. А вось сустрэчу з журналістамі давялося адкласці (іх толькі запрасілі на нараду з вайскоўцамі) — мабыць, самога Лукашэнку ўменне прадказваць тады падвяло.

У згаданым вышэй сюжэце публікаваліся і кадры з сустрэчы Лукашэнкі з выканаўцам абавязкаў прэзідэнта Украіны Аляксандрам Турчынавым у 2014 годзе. Як пазней гаварыў апошні, тады беларускі палітык абяцаў, што з тэрыторыі Беларусі яе паўднёвая суседка атакаваная не будзе, а калі будзе, то ён пра гэта папярэдзіць не пазней чым за суткі.

Магчымасць удару па Украіне з боку Беларусі Лукашэнка мноства разоў оадмаўляў і публічна — мы рабілі пра гэта вялікую падборку. Тое самае паўтаралі і яго міністры — а кіраўнік МЗС Уладзімір Макей абяцаў, што расійскія войскі, якія ў лютым 2022-га былі ў нас у краіне на вучэннях «Саюзная рашучасць», пакінуць Беларусь адразу пасля завяршэння манеўраў. Аднак войскі РФ не толькі засталіся ў краіне, але і нанеслі з яе тэрыторыі ўдар па Кіеве, трохі сказіўшы не туманныя прагнозы Лукашэнкі, а яго канкрэтныя абяцанні.

Так што прарочыя здольнасці Лукашэнкі і іх асаблівасці, мабыць, яшчэ трэба падрабязна вывучыць.

Насычэнне народа

У 2020 годзе беларусы даведаліся пра яшчэ адзін цудоўны чын Лукашэнкі: аказалася, што ў момант яго прыходу да ўлады ў краіне заставалася мукі на тры дні, але дзякуючы неназваным дзеянням палітыка жыхароў тады яшчэ 10-мільённай краіны ўсё ж удалося накарміць.

«Самыя цяжкія часы за ўвесь прэзідэнцкі перыяд [былі ў 1990-я]. Адны з цяжкіх — гэта дакладна, — сказаў Лукашэнка на нарадзе з чыноўнікамі. — Віктар Шэйман (адзін з паплечнікаў Лукашэнкі ў 90-я. — Заўв. рэд.) памятае яшчэ і тыя часы, калі хлеба не было і наогул карміць народ не было чым. Я часта прыводжу прыклад, што ў 1994 годзе на тры дні ў Мінску заставалася мукі, каб спячы хлеб. Гэта сапраўды былі страшныя часы. Як мы выкараскаліся… напэўна, Госпад дапамог».

Праўда, некаторыя людзі, што заспелі тыя часы, паставілі гэтыя словы пад сумнеў, а ў інтэрнэце фраза наогул ператварылася ў мем. Пра яе нават здымалі невялікі фільм, у якім супергерой на імя Крепкий Хозяйственник прыходзіць у дрымучую вёску і дапамагае сялянам: дае ім муку, лечыць трактарам, ратуе ад замежных бандытаў, дорыць дождж і — самае галоўнае — кожнага з іх абувае.

Апошнія з гэтых дзеянняў таксама звязаныя з поспехамі Лукашэнкі ў іншых сферах: раней ён не раз паўтараў, што раней беларусы «хадзілі пад бізуном і лапцях, без штаноў, жабравалі і галадалі». Аднак падрабязнасцяў пра спосаб вырашэння гэтых праблем не расказваў.

Зрэшты, суперздольнасць палітыка, звязаная з рашэннем праблем харчавання, актуальнасці не страчвае і сёння. У сакавіку гэтага года ён заявіў, што падобная да беларускіх 1990-х бяда пагражае краінам — суседкам Беларусі, у прыватнасці Літве і Польшчы. «Мяжу закрылі, каб мы туды не рухаліся. Сёння забыліся пра ўцекачоў, пра кавід. Адкрылі мяжу і просяць: хоць бы трохі мукі, грэчкі і солі. Ну, балазе, „Мазырсоль“ працуе, можам тонамі, тысячу тон прадаць гэтай солі. Гэта таксама нашы магчымасці, каб вы ведалі. Едуць, каб заправіць бак бензіну. І будуць ехаць», — сказаў тады Лукашэнка.

Праўда, заходнім суседзям, мабыць, давядзецца пайсці на пэўную рызыку, прымаючы дапамогу ад беларускага палітыка, бо спосаб, дзякуючы якому ён справіўся з голадам у 90-я, да гэтага часу застаецца таямніцай. Прыхільнікі канспіралагічных тэорый могуць знайсці разгадку ў нядаўнім візіце Лукашэнкі на агракамбінат «Дзяржынскі»: там ён вельмі імпэтна цікавіўся інавацыйным і беспрэцэдэнтным для краіны праектам па вытворчасці мукі з пер’я і іншых адходаў сельгасвытворчасці.

Бонус: цудоўны ўлоў

Кагосьці можа здзівіць знаходжанне ў гэтым спісе і поспехаў Лукашэнкі ў рыбалцы, аднак гэта цалкам абгрунтавана: вялікі ўлоў у культуры чалавецтва заўсёды лічыўся праявай цудоўных здольнасцяў. Так, у Новым Запавеце згадваюцца два эпізоды, якія адносяцца да цудаў і ў якіх Ісус Хрыстос дапамагае вучням злавіць вялікую колькасць рыбы.

Падобны досвед, паводле яго ўласных запэўненняў, быў і ў Лукашэнкі. У 2013 годзе ён абмяркоўваў з чыноўнікамі новыя правілы рыбалоўства і, разважаючы пра навядзенне парадку ў гэтай сферы, успомніў цікавы выпадак.

«Я, праўда, такі рыбак, як і паляўнічы, але часам дзяцінства ўспамінаю. Сяду, паспрабую… Там рыбы не было, на Прыпяці. І вось за гэты час там палец засунеш — за палец рыба хапае, — заявіў палітык. — Я асабіста 57-кілаграмовага сома выцягнуў! 57, 24 і 7 кг — трох самоў злавіў».

Александр Лукашенко рассказывает чиновникам о пойманных им трех сомах, 2013 год. Скриншот видео телеканала ОНТ
Аляксандр Лукашэнка расказвае чыноўнікам пра злоўленых ім трох самоў, 2013 год. Скрыншот відэа тэлеканала АНТ

«З мяне ростам», — дадаў тагачасны віцэ-прэм'ер урада Міхаіл Русы.

«Але не вагой жа», — пагадзіўся Лукашэнка.

Дзіўна, але неверагодны ўлоў Лукашэнкі тады застаўся без увагі СМІ або яго прэс-службы. Усяго за два гады да гэтага на рацэ Гарынь злавілі вялізнага сома вагой 51,5 кг — сюжэт пра гэта нават рабіла дзяржаўнае агенцтва БЕЛТА. А вось незвычайны поспех Лукашэнкі, сом якога прымушае цьмянець гарынскага гіганта, дзяржаўныя медыя чамусьці вырашылі не асвятляць.