Падтрымаць каманду Люстэрка
Беларусы на вайне
  1. У беларусов есть собственный русский язык? Вот чем он отличается от «основного» и что об этом говорят ученые
  2. Дэпутаты прынялі падатковае новаўвядзенне. Расказваем, у чым яно заключаецца і каго датычыць
  3. Трамп ввел в США чрезвычайное положение из-за торгового баланса
  4. «Да, глупо получилось». Беларусы продолжают жаловаться в TikTok на трудности с обменом валюты
  5. Похоже, мы узнали реальную численность населения Беларуси. И она отличается от официальной статистики
  6. Аказваецца, у СІЗА на Валадарскага былі віп-камеры. Расказваем, хто ў іх сядзеў і ў якіх умовах
  7. Урад укараняе новаўвядзенні ў рэгуляванне цэн — што змяняецца для вытворцаў і гандлю
  8. Даведаліся з непублічнага дакумента, колькі медыкаў не хапае ў Беларусі (і як чыноўнікі навучыліся хаваць гэтую лічбу)
  9. «Бондарава — тыповы хунвэйбін». Чаму ў Беларусі рэпрэсуюць прарасійскіх актывістаў?
  10. В Кремле усилили риторику о «первопричинах войны»: чего там требуют от Трампа и что это будет означать для Украины — ISW
  11. «Дарога ў адзін канец». Дзейны афіцэр расказаў «Люстэрку», што ў арміі Беларусі думаюць пра вайну з NATO і Украінай
  12. Ці быў у зніклай Анжалікі Мельнікавай доступ да спісаў тых, хто данаціў НАУ, і іншай важнай інфармацыі? Даведаліся ў Паўла Латушкі
Читать по-русски


У апошнія гады міліцыянеры ў Беларусі зрабіліся асабліва датклівымі — за абразы ў іх адрас адно за адным адпраўляюцца за краты фігуранты палітычных справаў. Але зусім не кожнаму, хто абразіць супрацоўніка міліцыі, пагражае тэрмін. Нярэдка ўсё абмяжоўваецца «адміністратыўкай». Мы вывучылі пастановы ў банку судовых рашэнняў і высветлілі, што беларусы абражаюць міліцыянераў вельмі часта — такіх справаў дзясяткі ў месяц, — і амаль заўсёды абыходзяцца штрафам, на гэты выпадак ёсць нават «стандартны тарыф». Але гэта для звычайных парушальнікаў парадку. А вось калі фігурант «палітычны», усё мяняецца.

Милиционер в суде. Фото: TUT.BY
Міліцыянер у судзе. Фота: TUT.BY

Уявім, што вы абразілі службовую асобу — таго ж міліцыянера. Выказалі негатыўную ацэнку яго асобы ў грубай, непрыстойнай форме, якая супярэчыць агульначалавечай маралі, зняважылі яго гонар і годнасць, выкарыстоўваючы нарматыўную лексіку або нецэнзурныя словы, разлічваючы выклікаць пачуццё крыўды і прыніжэння (і іншыя фармулёўкі з судовых справаў). У такім выпадку вам пагражае адказнасць. Яна можа быць адміністрацыйнай або крымінальнай. Якая выпадзе вам? Здавалася б, па законе гэта мусіць залежаць толькі ад таго, што менавіта вы зрабілі. Але ў Беларусі ўсё не зусім так.

Што па законе?

Адміністрацыйная адказнасць прадугледжваецца артыкулам 24.4 КаАП:

«Абраза службовай асобы дзяржаўнага органа (арганізацыі) падчас выканання ёю службовых паўнамоцтваў асобай, не падпарадкаванай ёй па службе, — цягне накладанне штрафу ў памеры ад 20 да 30 базавых велічыняў».

Гэта першая частка артыкула. Тут важныя два моманты: абраза мусіць быць нанесеная непасрэдна, падчас асабістага кантакту, і ў той момант, калі службовая асоба знаходзіцца пры выкананні. Напрыклад, парушальнік нецэнзурна аблаяў патрульных, якія яго затрымліваюць, агрэсіўны кіроўца вылаяўся на супрацоўніка ДАІ, які спыніў яго — усе гэтыя выпадкі звычайна адносяць да ч.1 арт. 24.4 КаАП.

Аднак у гэтым артыкуле ёсць яшчэ і другая частка:

«Абраза службовай асобы падчас выканання ёю службовых паўнамоцтваў, нанесеная ў публічным выступленні, альбо ў друкаваным або публічна дэманстраваным творы, альбо ў сродках масавай інфармацыі, альбо ў інфармацыі, распаўсюджанай у глабальнай камп’ютарнай сетцы Інтэрнэт, іншай сетцы электрасувязі агульнага карыстання або выдзеленай сетцы электрасувязі, — цягне накладанне штрафу ў памеры ад 10 да 200 базавых велічыняў, або грамадскія працы, або адміністрацыйны арышт, а на юрыдычную асобу — накладанне штрафу ў памеры ад 30 да 200 базавых велічыняў».

Такім чынам, закон дазваляе пакараць нават за публічную абразу чыноўніка або сілавіка ў інтэрнэце, СМІ, праз тэлефон у межах адміністрацыйнага артыкула.

Кодексы по уголовному праву. Фото: TUT.BY
Кодэксы па крымінальным праве. Фота: TUT.BY

За што ж пагражае крымінальная адказнасць? Вось артыкул 369 КК РБ «Абраза прадстаўніка ўлады»:

«Абраза прадстаўніка ўлады або яго блізкіх у сувязі з выкананнем ім службовых абавязкаў, нанесеная ў публічным выступленні, альбо ў друкаваным ці публічна дэманстраваным творы, альбо ў сродках масавай інфармацыі, альбо ў інфармацыі, размешчанай у глабальнай камп’ютарнай сетцы Інтэрнэт, — караецца штрафам, або арыштам, або абмежаваннем волі на тэрмін да трох гадоў са штрафам, або пазбаўленнем волі на той самы тэрмін са штрафам».

Складана не заўважыць, што тут гаворка пра практычна тыя самыя дзеяннях, што і ў ч. 2 арт. 24.4 КаАП. Асноўнае адрозненне — паводле КК абраза можа быць нанесеная не толькі тады, калі прадстаўнік улады знаходзіцца пры выкананні, але і ў любы момант, аднак мусіць быць звязана менавіта з яго працай.

Акрамя таго, у КК гаворыцца пра «прадстаўніка ўлады», а ў КаАП — пра «службовую асобу». Але гэта сінонімы: паняцце службовай асобы шырэйшае і ўключае ўсіх прадстаўнікоў улады. Участковы міліцыянер, напрыклад, з’яўляецца і тым, і тым, а начальнік аддзела на прадпрыемстве або галоўны ўрач — толькі службовай асобай.

Прадстаўнікі ўлады — гэта дэпутаты ўсіх узроўняў, чальцы Савета Рэспублікі, а таксама дзяржаўныя службоўцы, якія маюць права ў межах сваёй кампетэнцыі аддаваць распараджэнні або загады і прымаць рашэнні адносна асобаў, не падпарадкаваных ім па службе (артыкул 4 Крымінальнага кодэкса).

Службовыя асобы — гэта:

  • прадстаўнікі ўлады;
  • прадстаўнікі грамадскасці, надзеленыя паўнамоцтвамі прадстаўніка ўлады;
  • асобы, якія займаюць пасады, звязаныя з выкананнем арганізацыйна-распарадчых або адміністрацыйна-гаспадарчых абавязкаў, альбо ўпаўнаважаныя на ажыццяўленне юрыдычна значных дзеянняў;
  • службовыя асобы замежных дзяржаваў, міжнародных арганізацый і гэтак далей.

У астатнім жа фармулёўкі адміністрацыйнага і крымінальнай артыкула аднолькавыя. А гэта значыць, што фактычна за тое самае дзеянне адзін чалавек можа атрымаць штраф у 10 базавых, а іншы — рэальны тэрмін. Трактоўка і выбар КаАП або КК залежыць не так ад закона, як ад жадання міліцыі, следства і суда.

Судья возле зала суда. Фото: TUT.BY
Суддзя ля залы суда. Фота: TUT.BY

Мы пераканаліся ў гэтым, вывучыўшы адміністрацыйныя і крымінальныя справы. Фактычна за адны і тыя ж дзеянні людзі «па-за палітыкай» атрымліваюць штрафы, а вось калі вы мелі неасцярожнасць «засвяціцца» як праціўнік уладаў, то вам пагражае «крыміналка».

Вось як гэта выглядае на практыцы.

Выпілі, не стрымаліся

У банку судовых рашэнняў мы знайшлі мноства пастановаў па артыкуле 24.4 КаАП за абразу службовай асобы. З пачатку сакавіка 2023 года суды па ўсёй Беларусі вынеслі ўжо 117 такіх рашэнняў — і гэта толькі за два з паловай месяцы, да сярэдзіны траўня, бо пазнейшыя пратаколы пакуль не апублікаваныя.

Са 117 справаў толькі шэсць не звязаныя з сілавымі і праваахоўнымі структурамі (пацярпелыя па іх — дактары, чыноўнікі, кантралёры транспарту). А канкрэтна абразы міліцыянераў датычаць 107 выпадкаў.

За што караюць беларускія суды па артыкуле 24.4 КаАП? Часцей за ўсё гэта сітуацыі, калі парушальнік парадку ўступае ў непастрэдны канфлікт з міліцыяй. Напрыклад, патрульныя злавілі кагосьці за распіваннем алкаголю ў грамадскім месцы, пачалі адміністрацыйны працэс, а чалавек вылаяўся на іх матам. Нярэдка міліцыянераў абражаюць у службовых аўто па дарозе ў РАУС ці нават у самім аддзяленні. Яшчэ часцей абражаюць патрульных, калі тыя прыязджаюць разбірацца на выклік, або ўчастковых, калі яны прыходзяць правяраць зацятых парушальнікаў. Бывае, дастаецца супрацоўнікам ДАІ, якія спынілі машыну, і судовым выканаўцам, якія прыйшлі спаганяць доўг.

Большая частка тых, каго судзяць па гэтым артыкуле, — гэта нецвярозыя і (або) беспрацоўныя людзі, тыя, хто раней ужо прыцягваўся да адміністрацыйнай адказнасці. Але часам не стрымліваюцца і «добрапрыстойныя грамадзяне».

Мы перачыталі ўсю сотню з лішнім справаў — і большасць вельмі падобныя. Вось некалькі прыкладаў.

  • Мінск, суд прайшоў 3 траўня. Аператар нейкага прадпрыемства нецвярозым ехаў у аўтобусе і парушыў парадак. Тамсама знаходзіўся намеснік начальніка Галоўнага ўпраўлення ўласнай бяспекі МУС, ён запатрабаваў перастаць парушаць. Мужчына яго абразіў. Яму прызначылі штраф 925 рублёў.
  • Орша, суд адбыўся 18 красавіка. Жанчына, пазбаўленая бацькоўскіх правоў, якая працуе прадавачкай і, як абавязаная асоба, затрыманая за ўхіленне ад працы, у апорным пункце правапарадку абразіла міліцыянера. Штраф — 740 рублёў.
Милиционер идет по коридору. Фото: TUT.BY
Міліцыянт ідзе калідорам. Фота: TUT.BY
  • Рагачоў, 5 красавіка. Гараджанка, якая працуе музычным кіраўніком у дзіцячым садку і не прыцягвалася раней да адказнасці, была затрыманая днём п’янай і дастаўленая ў бальніцу на медагляд. Там яна абразіла двух міліцыянераў. Штраф — 740 рублёў.
  • Беспрацоўны жыхар Гродна абразіў у сваёй кватэры міліцыянера, які прыехаў на выклік, непрыстойнымі словамі. Штраф выпісалі 26 красавіка — 740 рублёў.
  • Беспрацоўны вясковец у Столінскім раёне, затрыманы за распіванне алкаголю ў грамадскім месцы, у службовым аўто абразіў участковага. 10 траўня ён атрымаў штраф 740 рублёў.
  • Гомель, суд прайшоў 17 красавіка. Беспрацоўная мясцовая жыхарка з вышэйшай адукацыяй была затрыманая за дробны крадзеж і абразіла міліцыянера. Штраф — 740 рублёў.
  • Гродна, суд быў 13 красавіка. Беспрацоўная жанчына ўвечары была затрыманая на вуліцы за нанясенне лёгкіх цялесных пашкоджанняў, пры гэтым абразіла оперупаўнаважанага. Штраф — 740 рублёў.
  • Пенсіянерка ў Клімавічах абурылася тым, як рабочыя грэйдзіравалі дарогу каля яе дома, і выказала абразу ў адрас жанчыны — інспектара ДАІ. Суд быў 29 сакавіка, штраф склаў 740 рублёў.
  • Вялікія штрафы давалі ў пасёлку Кастрычнікі ў канцы красавіка — пачатку траўня. Адзін нецвярозы мужчына, затрыманы і прывезены на медагляд, абразіў міліцыянера ў бальніцы і атрымаў штраф 925 рублёў. Другі абразіў супрацоўніка РАУС, калі яго, затрыманага за распіванне алкаголю, везлі ў міліцыю ў службовым аўто, — штраф 1110 рублёў.

Ва ўсіх гэтых выпадках рашэнні былі вынесеныя па частцы першай арт. 24.4. І да яе адносіцца абсалютная большасць справаў. Частка другая сустрэлася толькі ў трох выпадках за вясну, а за ўвесь 2022 год па ёй апублікавалі 11 судовых рашэнняў.

Практычна ва ўсіх выпадках парушальнікаў па ч. 1 арт. 24.4 КаАП караюць штрафам. Самая частая «стаўка» — 20 базавых велічыняў, сёння гэта 740 рублёў. Гэта мінімальны памер штрафу па гэтай частцы. Зрэдку спагнанне бывае большым — да 1110 рублёў.

Фотография используется в качестве иллюстрации. Фото: Генпрокуратура
Фатаграфія выкарыстоўваецца ў якасці ілюстрацыі. Фота: Генпракуратура

У выключных выпадках суддзі могуць прызначыць штраф, ніжэйшы за найніжэйшую мяжу па артыкуле. Так было 16 сакавіка ў Дрыбінскім раёне. Судзілі жанчыну, якая ў сябе дома абразіла ўчастковага, калі той прыйшоў разбірацца на яе выклік пра крадзеж банкаўскай карткі. «Не стрымалася», — патлумачыла яна. Суд прыняў да ўвагі, што адзіны даход жанчыны — пенсія 460 рублёў, у яе шмат захворванняў, яна прызнала віну і раней не прыцягвалася да адказнасці. Ёй далі штраф памерам «усяго» тры базавыя — 111 рублёў.

Крыўдныя званкі

Аднак ёсць тут яшчэ адна катэгорыя справаў — гэта званкі ў міліцыю, у асноўным на лінію 102, з абразамі дзяжурных, якія прымаюць званок, альбо іншых міліцыянераў. З пачатку сакавіка мы знайшлі 23 рашэнні па такіх справах, якія былі кваліфікаваныя па ч.1 арт. 24.4 КаАП. Амаль ва ўсіх выпадках штрафы таксама склалі 740 рублёў, але былі і большыя.

І вось тут у міліцыі і судоў пачынаецца суцэльная блытаніна. У некаторых выпадках — тры за вясну, а за мінулы год сем — такія званкі кваліфікавалі па другой частцы артыкула 24.4 КаАП. Што цалкам лагічна, бо менавіта ў ёй гаворыцца пра абразу з выкарыстаннем «глабальнай камп’ютарнай сеткі Інтэрнэт, іншай сеткі электрасувязі агульнага карыстання або выдзеленай сеткі электрасувязі» — то-бок тэлефона. І штрафы па частцы другой давалі звычайна меншыя — па 10−15 базавых велічыняў. Гэтыя справы нічым не адрозніваліся ад тых, што былі аднесеныя да першай часткі артыкула. Падчас вывучэння судовых рашэнняў ствараецца ўражанне, што выбар першай або другой часткі — чыстая выпадковасць.

Милиционеры в коридоре суда. Фото: TUT.BY
Міліцыянеры ў калідоры суда. Фота: TUT.BY

Вось некалькі «крыўдных званкоў», якія кваліфікавалі па першай частцы арт. 24.4 КаАП.

  • Жыхар Віцебска, які не прыцягваўся да адказнасці раней, патэлефанаваў у міліцыю і ў размове з начальнікам змены абразіў яго, віну прызнаў. 5 красавіка прызначаны штраф — 740 рублёў.
  • Жыхар Оршы патэлефанаваў на 102 і абразіў дзяжурнага. 12 траўня прызначаны штраф — 925 рублёў.
  • Жыхар Чашнікаў двойчы патэлефанаваў у міліцыю з дому і падчас кожнага званка «наўмысна нанёс абразу памочніку дзяжурнага старшаму прапаршчыку міліцыі, лаяўся ў яго адрас абразлівымі словамі, выкарыстоўваючы нецэнзурную лаянку і крыўдныя мянушкі, на просьбы супакоіцца не рэагаваў, чым абразіў службовую асобу падчас выканання службовых паўнамоцтваў». Затым патэлефанаваў трэці раз і абразіў ужо старшага дзяжурнага, і нават «слоўна пагражаў яму фізічнай расправай». Усё гэта аднеслі да ч. 1 арт. 24.4, мужчыну 2 сакавіка далі штраф 30 базавых, то-бок 1110 рублёў.

Параўнайце са справамі, кваліфікаванымі па другой частцы.

  • Жыхар Лоева, які не працуе і раней прыцягваўся да адказнасці, патэлефанаваў на лінію 102 і абразіў міліцыянера. 3 красавіка прызначаны штраф памерам 10 базавых велічыняў — 370 рублёў.
  • Жыхарка Смалявічаў, якая мае працу, днём з дому, нецвярозая, патэлефанавала на 102 і абразіла міліцыянера, 2 сакавіка ёй прызначылі штраф памерам 12 базавых — 444 рублі.
Женщина с телефоном в руках. Фото МВД, использовано в качестве иллюстрации
Жанчына з тэлефонам у руках. Фота МУС, выкарыстанае ў якасці ілюстрацыі

Крыўдныя паведамленні

На званках блытаніна не заканчваецца. Абразіць можна яшчэ і праз смс-паведамленні і інтэрнэт. Гэта таксама мусяць адносіць да часткі 2 арт. 24.4 КаАП, але часам адносяць і да першай часткі без усялякай заканамернасці.

  • Гамяльчанін у лютым 2022 года даслаў смс з абразамі галоўнаму спецыялісту аддзела ідэалогіі гарвыканкама. Па ч. 2 арт. 24.4 яму прызначылі арышт на пяць дзён.
  • Брастаўчанін у студзені мінулага года адправіў зварот праз сайт Генпракуратуры, у канцы якога абразіў супрацоўніка ўпраўлення ўласнай бяспекі МУС і ўсіх міліцыянераў (і гэта палічылі абразай супрацоўніка пры выкананні). Зварот быў спушчаны ва УУС Брэсцкага выканкама таму самаму міліцыянеру, ён падаў у суд. Брастаўчаніну прызначылі велізарны штраф — 4800 рублёў, бо ён ужо прыцягваўся па арт. 24.4 КаАП раней.
  • А вось дзеянні жыхара Рагачова аднеслі да ч. 1 арт. 24.4. Ён даслаў галасавыя паведамленні на тэлефон намесніка кіраўніка райвыканкама, у якіх абразіў яго самога, а таксама кіраўніка аддзела ідэалогіі і галоўнага рэдактара раённай газеты. Яму далі штраф памерам 925 рублёў.
Милиционер в коридоре суда. Фото: TUT.BY
Міліцыянер у калідоры суда. Фота: TUT.BY

Больш за тое, пад артыкул 24.4 КаАП часам падпадаюць нават публічныя абразы ў інтэрнэце — зрэшты, гэта якраз адпавядае яго фармулёўцы.

  • Жыхар Ушачаў ноччу размясціў у публічным Viber-чаце абразлівае паведамленне пра інспектара ДПС. Гэта аднеслі да ч. 2 арт. 24.4, мужчыну далі штраф памерам 320 рублёў (гэта было ў снежні 2022 года).
  • Жыхар Кобрына, навучэнец каледжа, у кастрычніку мінулага года ноччу нецвярозы на сваёй старонцы «ВКонтакте» апублікаваў агульнадаступны пост, у якім абразіў начальніка аддзялення па наркакантролі РАУС. Хлопцу далі штраф памерам 640 рублёў (тады гэта было 20 базавых).

Такім чынам, мы бачым, што міліцыя афармляе пратаколы па артыкуле 24.4 КаАП, выбіраючы яго першую ці другую частку адвольна, нават калі сутнасць правапарушэння супярэчыць пункту артыкула. Выразных правілаў па гэтым пытанні няма, на практыцы — суцэльны разнабой. Але судам гэта ніяк не перашкаджае вынесці абвінаваўчае рашэнне.

Небяспечныя злачынцы

Але калі адным за такія дзеянні дастаецца адміністрацыйны артыкул, то іншым за тыя самыя ўчынкі пагражае крымінальная адказнасць. Вызначальным фактарам становіцца наяўнасць у справы «палітычнага» адцення.

Статуэтка слепой богини правосудия Фемиды. Фото: TUT.BY
Статуэтка сляпой багіні правасуддзя Феміды. Фота: TUT.BY

Менавіта па артыкуле 369 КК «Абраза прадстаўніка ўлады» (як мы адзначалі вышэй, ён амаль ідэнтычны ч. 2 арт. 24.4 КаАП) вельмі многія беларусы асуджаныя за каментары ў інтэрнэце. Людзей трымаюць за кратамі ў СІЗА, потым кагосьці адпраўляюць у калонію, кагосьці — на «хімію» або «хатнюю хімію». Гэта абавязкова суправаджаецца штрафам, як правіла, вельмі вялікім — некалькі тысяч рублёў. У найлепшым выпадку пагражае трохмесячны арышт або толькі штраф. Часам даводзіцца яшчэ і выплачваць кампенсацыю маральнай шкоды абражаным.

Праваабарончы цэнтр «Вясна» вядзе спіс асуджаных па «палітычных» крымінальных справах. У ім цяпер больш за 3200 запісаў. З іх па артыкуле 369 КК асуджаныя 762 чалавекі. У часткі гэты артыкул адзіны ў абвінавачанні, у іншых — адзін з некалькіх.

Толькі ў двух выпадках суддзі абмежаваліся штрафамі — па некалькі тысяч рублёў. 280 чалавек атрымалі «хатнюю хімію» — часцей за ўсё тыя, у каго быў толькі адзін пункт абвінавачання. Яшчэ 186 атрымалі «хімію» з накіраваннем у папраўчую ўстанову. Два чалавекі былі адпраўленыя на прымусовае псіхіятрычнае лячэнне, сямёра атрымалі арышт, у асноўным на тры месяцы.

У калонію за абразу прадстаўнікоў улады трапілі 255 чалавек. У асноўным калонія выпала тым, каго судзілі па некалькіх артыкулах. Але шмат там і тых, у каго артыкул 369 — адзіны.

Обвиняемый в камере в зале суда. Фото: TUT.BY
Абвінавачаны ў камеры ў зале суда. Фота: TUT.BY

Так, у Магілёве Аляксандра Гаўрыленку асудзілі за тры каментары па «справе Зельцэра» па арт. 369 на 2 гады пазбаўлення волі і штраф памерам 100 базавых велічыняў. Па такой самай справе такі ж тэрмін і штраф атрымалі Алег Корзун з Пінска, Іван Кузюр з Брэста. Аляксандра Сяліцкага з Докшыц за адзін каментар пра міліцыянера асудзілі на 2 гады і 3 месяцы калоніі. Віктару Хлябцу з Белаазёрска, нягледзячы на інваліднасць і дыябет, па «справе Зельцэра» далі 1,5 года калоніі.

Але нават калі чалавеку прызначылі пакаранне, не звязанае з пазбаўленнем волі, гэта нічога не гарантуе. Нярэдка пасля суда пракуратура аспрэчвае прысуд як «неабгрунтавана мяккі» і дамагаецца таго, што людзей пазбаўляюць волі. Напрыклад, жыхар Глыбокага двойчы, з вялікай паўзай, абразіў міліцыянераў у інтэрнэце. Яму далі 2 гады «хатняй хіміі» са штрафам. Але пракуратура аспрэчыла прысуд, і пакаранне змянілі на 2 гады калоніі. У банку судовых рашэнняў нямала вынікаў такіх аспрэчванняў, і суд звычайна згаджаецца ўзмацніць пакаранне.

Таксіст Дзмітрый Іваноў з Петрыкава, які за пратэсты некалькі разоў атрымліваў штрафы і «суткі», абразіў у каментарах аднаго міліцыянера, за што быў затрыманы ў верасні 2022 года. Мужчына прызнаў віну, папрасіў прабачэння ў пацярпелага, выплаціў яму 1000 рублёў кампенсацыі. Суд даў Дзмітрыю 1,5 года «хатняй хіміі», і яго вызвалілі з-пад варты: якраз у той дзень у яго нарадзіўся сын. Але пракуратура абскардзіла рашэнне, і Дзмітрыю змянілі прысуд на 1,5 года калоніі са штрафам 100 базавых велічыняў. Гэтай вясной ён паехаў адбываць пакаранне.

Обвиняемый в камере в зале суда. Фото: TUT.BY
Абвінавачаны ў камеры ў зале суда. Фота: TUT.BY

Але і выніковы прысуд суда не канчатковы. Часта асуджаным «хімію» ўжо падчас адбыцця пакарання за нібыта парушэнні рэжыму замяняюць рэшту тэрміну на пазбаўленне волі.

Напрыклад, Сяргей Банькоў з Магілёва летам 2021 года быў асуджаны па арт. 369 за абразу міліцыянера ў каментары ў «Аднакласніках» на 3 гады «хіміі». Але ўжо падчас адбыцця, у канцы 2022-га, яму змянілі пакаранне на пазбаўленне волі і адправілі ў калонію.

Так было і з Алегам Грудзінавым. За каментары яму далі 1,5 года «хіміі» па арт. 369, а потым рэшту пакарання замянілі на калонію. Марыну Каласкову за абразу ў каментарах міліцыянера з Ганцавічаў асудзілі на 1,5 года «хіміі», але потым замянілі пакаранне на 7 месяцаў пазбаўлення волі. Івану Ківу з Магілёва далі 2 гады «хіміі», а потым адправілі ў калонію. Такая ж сітуацыя была ў блогера Дзмітрыя Цімафеева з Баранавічаў, ва Уладзіміра Сушко са Жлобіна, Аляксея Федаркевіча з Салігорска, Аляксандра Ігнатовіча з Мінска, Арцёма Шалегіна з Асіповічаў. Многія з іх ужо адбылі пакаранне і выйшлі на волю. А вось Аляксандр Сямёнаў з Віцебска, якому 2,5 года «хіміі» праз год замянілі на калонію, яшчэ за кратамі.

Ва ўсіх гэтых выпадках артыкул 369 быў адзіным у абвінавачанні, і «злачынства» падсудных заключалася ў абразлівых каментарах у інтэрнэце.

Як мы паказалі ў прыкладах вышэй, такія дзеянні цалкам можна кваліфікаваць не па крымінальным, а па адміністрацыйным артыкуле, і беларуская міліцыя нярэдка гэтым абмяжоўваецца. Але калі гаворка заходзіць пра «палітычныя» справы, людзей судзяць па «крыміналцы» і адпраўляюць за краты.

«Адпусціце, п***ры!»

Больш за тое, пад артыкул 369 КК пры жаданні можна падвесці нават не інтэрнэт-абразу, а самую звычайную, кінутую ў твар. Яркі і абсурдны прыклад тут — справа Дзмітрыя Ляўковіча з Петрыкава. Ён абразіў міліцыянераў непасрэдна пры выкананні — калі тыя яго затрымлівалі. Але замест «адміністратыўкі» Дзмітрыя асудзілі па крымінальным артыкуле 369.

Милиционеры выводят мужчину из автозака. Фото: TUT.BY, использовано в качестве иллюстрации
Міліцыянеры выводзяць мужчыну з аўтазака. Фота: TUT.BY, выкарыстанае ў якасці ілюстрацыі

У лістападзе 2021 года да брата Дзмітрыя прыйшлі з ператрусам сілавікі. Ён прыехаў у двор брата і пачаў здымаць тое, што адбываецца, на камеру, патрабаваў ад міліцыі тлумачэнняў. Тыя ўжылі да мужчыны сілу, распылілі пярцовы газ, павалілі яго на зямлю, а калі ён спрабаваў падняць галаву з зямлі, адзін з міліцыянераў біў па галаве нагой, а яшчэ дастаў пісталет і пагражаў прысутным сваякам. Усё гэта трапіла на відэа, якое потым было размешчанае на YouTube-канале Дзмітрыя. Мужчыну павезлі ў бальніцу са страсеннем мозгу і мноствам гематомаў, але як толькі ён трохі ачуняў, забралі на 15 сутак у ІЧУ за непадпарадкаванне.

Падчас гэтага жорсткага затрымання Дзітрый выгукнуў: «Адпусціце, п***ры!» Як сам мужчына расказаў у YouTube, пасля таго як ён падаў заяву на двух міліцыянтаў пра нанясенне цяжкіх цялесных пашкоджанняў, яны напісалі на яго заяву пра абразу. Супраць Дзмітрыя завялі крымінальную справу па арт. 369 КК.

Ляўковіча асудзілі на 2 гады «хатняй хіміі». Больш за тое, неўзабаве на Дзмітрыя завялі новую справу па тым самым артыкуле і цяпер ужо далі 1,5 года калоніі.

У той жа час банк судовых рашэнняў поўны пастаноў кшталту «абразіў міліцыянтаў падчас затрымання» са штрафам па стандартнай стаўцы 740 рублёў — мы прыводзілі прыклады вышэй. Чым ад гэтага адрозніваецца ўчынак Ляўковіча? Нічым, акрамя таго, што ён паспрабаваў прыцягнуць міліцыю да адказнасці за празмернае ўжыванне сілы — то-бок пайшоў супраць улады.